Giriş
İngilizce dilinde cümle yapıları, etken (active) ve edilgen (passive) olarak iki ana gruba ayrılır. Bu iki yapı, cümledeki öznenin eylemi nasıl gerçekleştirdiğini ve kimin tarafından gerçekleştirildiğini belirler. Etken cümlelerde özne, eylemi gerçekleştiren tarafken; edilgen cümlelerde özne, eylemin etkisi altında kalan taraf olur. Bu yazıda, etken ve edilgen yapılar arasındaki farkları açıklayacak ve örnekler vereceğiz.Etken Cümleler
Etken cümleler, öznenin eylemi doğrudan gerçekleştirdiği cümlelerdir. Yapısı genellikle özne + fiil + nesne şeklindedir. Örneğin:- "Alice (özne) the book (nesne) reads (fiil)." - "Alice kitabı okur."
- "The chef (özne) cooks (fiil) a delicious meal (nesne)." - "Şef lezzetli bir yemek pişirir."
Bu cümlelerde özne, eylemi gerçekleştiren taraf olduğu için etken cümlelerdir. Etken cümleler, genellikle daha direkt ve etkili bir iletişim sağlar.
Edilgen Cümleler
Edilgen cümlelerde ise özne, eylemi gerçekleştiren taraf değil, eylemin etkisi altında kalan taraf olur. Edilgen cümlelerin yapısı genellikle özne + "to be" fiili + fiilin üçüncü hali (past participle) şeklindedir. Örneğin:- "The book (özne) is read (fiil) by Alice." - "Kitap Alice tarafından okunur."
- "A delicious meal (özne) is cooked (fiil) by the chef." - "Lezzetli bir yemek şef tarafından pişirilir."
Edilgen yapılar, eylemi gerçekleştirenin kim olduğunu vurgulamak istemediğimizde ya da eylemin kendisine odaklandığımızda kullanılır.
Etken ve Edilgen Yapılar Arasındaki Farklar
Etken ve edilgen cümleler arasındaki en büyük fark, öznenin eylemi gerçekleştirip gerçekleştirmediğidir. Etken cümlelerde özne aktif olarak eylemi gerçekleştirirken, edilgen cümlelerde özne pasif bir durumda kalır. Bu, cümlenin anlamını ve vurgusunu etkiler.Örneğin, "The teacher (özne) teaches (fiil) the students (nesne)." cümlesinde öğretmen aktif olarak öğrencileri öğretmektedir. Ancak "The students (özne) are taught (fiil) by the teacher." cümlesinde öğrenciler pasif bir konumdadır ve öğretmen tarafından öğretilmektedir.
Edilgen Yapıların Kullanımı
Edilgen yapıların kullanımı, özellikle resmi yazışmalarda, bilimsel metinlerde ve haberlerde yaygındır. Çünkü burada eylemin kim tarafından yapıldığından ziyade, eylemin kendisi veya sonucu daha önemlidir. Örneğin:- "The results (özne) were published (fiil) in the journal." - "Sonuçlar dergide yayımlandı."
- "The project (özne) was completed (fiil) on time." - "Proje zamanında tamamlandı."
Bu tür cümlelerde, eylemi gerçekleştirenin kim olduğu belirsiz olabilir veya önemsizleşebilir.
Örnek Edilgen Cümleler
Edilgen yapıları daha iyi anlayabilmek için birkaç örnek daha inceleyelim:1. "The letter (özne) was sent (fiil) yesterday." - "Mektup dün gönderildi."
2. "The movie (özne) has been watched (fiil) by millions." - "Film milyonlarca kişi tarafından izlendi."
3. "The cake (özne) will be made (fiil) by my mother." - "Pasta annem tarafından yapılacak."
Bu örneklerde, eylemi gerçekleştiren kişi ya da nesne vurgulanmamıştır. Bunun yerine, eylemin kendisi ve sonucu ön plana çıkarılmıştır.
